× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

«Χάρτινη Μνήμη»: Το αρχείο της λεσβιακής Αντίστασης του Βαγγέλη Καραγιάννη

Μια έκδοση με την επιμέλεια του Βάσου Ι. Βόμβα και του Μάκη Μπεκιάρη -Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΝΤΖΑΡΗΣ

Από το NEWSROOM Δημοσίευση 13/4/2022

«Χάρτινη Μνήμη»: Το αρχείο της λεσβιακής Αντίστασης του Βαγγέλη Καραγιάννη

Κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις «παράγραφος» το βιβλίο «Χάρτινη Μνήμη» με την επιμέλεια του δικηγόρου Βάσου Βόμβα και του Μάκη Μπεκιάρη. Το βιβλίο βασίζεται σε αρχειακό υλικό από την περίοδο μετά την απελευθέρωση της Λέσβου από τους Γερμανούς, το Σεπτέμβρη του 1944 και ως το τέλος του 1945. Το υλικό συγκέντρωσε ο Λέσβιος λογοτέχνης και λαογράφος Βαγγέλης Καραγιάννης, με πολύ κόπο και διασώθηκε χάρη στην επιμέλεια και την αγάπη του δικηγόρου Βάσου Βόμβα.

Ο Βαγγέλης Καραγιάννης, συστηματικός συλλέκτης και ερευνητής των λεσβιακών γραμμάτων, είχε συγκεντρώσει ένα πλούσιο αρχειακό υλικό που αφορά σε διακεκριμένους λόγιους και λογοτέχνες της εποχής του, μέρος του οποίου φυλάσσεται στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (Ε.Λ.Ι.Α.). Το μεγαλύτερο τμήμα του υλικού αφορά την επικοινωνία του Καραγιάννη με λόγιους της Λέσβου. Περιλαμβάνει επιστολές τους, αντίγραφα ή φωτοαντίγραφα απαντήσεων του Καραγιάννη προς εκείνους, αποκόμματα και εν γένει δημοσιεύματα και σημειώσεις για το έργο και τη ζωή τους. Το υπόλοιπο υλικό περιλαμβάνει αλληλογραφία με ανθρώπους των γραμμάτων, κυρίως μη Λέσβιους.

Παράλληλα εκτός του υλικού αυτού, ο Καραγιάννης είχε συγκεντρώσει αρχειακό υλικό από την περίοδο της Εαμοκρατίας στη Λέσβο που παραδόθηκε στο Βάσο Βόμβα και διαφυλάχθηκε με επιμέλεια ως σήμερα.

Το αρχειακό αυτό υλικό, δημοσιοποιείται για πρώτη φορά στο βιβλίο του Βάσου Βόμβα και περιλαμβάνει τρία τμήματα :

  •  Φυλλάδια, τα οποία κυκλοφόρησαν την περίοδο από τον Νοέμβριο του 1944 ως το Μάιο του 1945, σε πολύ περιορισμένα αριθμημένα αντίτυπα, με πολιτικό, λογοτεχνικό ή ενημερωτικό περιεχόμενο, λιγοσέλιδα, που μοιράστηκαν με το χέρι. Τα φυλλάδια τυπώθηκαν σε φτηνό χαρτί με πρωτοβουλία του Γιώργου Σίμου και του Τάκη Ελευθεριάδη. Μέρος από τα χρονογραφήματα αυτά, δημοσιεύτηκαν στο ένθετο που κυκλοφόρησε η τοπική εαμική εφημερίδα Ελεύθερη Λέσβος «Μυτιλήνη, Χριστούγεννα 1944» το Μάρτιο του 1945 και αναφέρονται στα γεγονότα της απόκρουσης των βρετανικών στρατευμάτων στη Μυτιλήνη το Δεκέμβρη του 1944, που έμειναν γνωστά ως «Go Back». Ένα άλλο μέρος των χρονογραφημάτων αυτών δημοσιεύεται κατά διαστήματα στην Ελεύθερη Λέσβο χωρίς όμως το όνομα του συγγραφέα ή με ψευδώνυμο. Μερικοί από τους συγγραφείς που έγραψαν τα κείμενα είναι Ηλίας Παρασκευαΐδης, ο Τάκης Ελευθεριάδης, ο Κώστας Μάκιστος – Παπαχαραλάμπους, ο Στρατής Παπανικόλας, ο Γιώργος Σίμος, ο Στρατής Παρασκευαΐδης, ο Κώστας Φριλίγγος κ.ά. Από τα φυλλάδια αυτά έχουν διασωθεί ελάχιστα και αποτελούν πολύτιμο αρχειακό υλικό.
  • Προκηρύξεις, συνθήματα, ανακοινώσεις των λεσβιακών εαμικών οργανώσεων (ΕΑΜ, ΚΚΕ, Εθνική Αλληλεγγύη, Αγροτικό Κόμμα, ΕΣΚ – ΕΛΔ, συνδικάτα), προσκλήσεις, ψηφοδέλτια κλπ. το κρίσιμο διάστημα της εξουσίας του ΕΑΜ στη Λέσβο (Σεπτέμβριος 1944 – Μάιος 1945). Μεγάλο μέρος του υλικού είναι πρωτότυπο και βλέπει το φως της δημοσιότητας για πρώτη φορά, μετά από 80 σχεδόν χρόνια, χάρη στην επιμονή και το ζήλο του Βάσου Βόμβα.
  • Διάφορα φύλλα εφημερίδων από τον πλούσιο λεσβιακό τύπο της περιόδου. Στη συλλογή περιλαμβάνονται τόσο εαμικές εφημερίδες (Ελεύθερη Λέσβος, Εμπρός, Αγροτική, Αντιφασίστας, ο Σύντροφος, Αλληλεγγύη, Αλύγιστος, Μασκαράς, Ανατολή, Σοσιαλιστής), όσο και εφημερίδες αντιπολιτευόμενς στο ΕΑΜ (Δημοκρατία, Δημοκράτης, Στέμμα, Λαϊκή, Εθνική, Αστήρ, Εθνικός Αγών).

Ο ίδιος ο Βάσος Βόμβας στην εισαγωγή του γράφει για τον Βαγγέλη Καραγιάννη: «...τούτο το βιβλίο, το οποίο στο σύνολο του είναι βασισμένο σε πρωτογενές αρχειακό υλικό, μιλά από μόνο του και ξαναζωντανεύει τις μέρες εκείνες, που ένας ολόκληρος κόσμος θέλησε να πάρει στα χέρια του την ίδια του τη ζωή και να διαφυλάξει την αξιοπρέπεια του"! …Βαθιά πολιτικοποιημένος ο Βαγγέλης Καραγιάννης γρήγορα θα μυηθεί και θα προσχωρήσει στο ΕΑΜ, αμέσως μετά την ίδρυσή του και στο νησί μας …

Η συλλεκτική του μανία τούτη τη φορά θα αποκτήσει καινούριο πρόσωπο, πρωτόγνωρο για την εποχή του. Με κίνδυνο να θεωρηθεί ως "προβοκάτορας", τη νύχτα θα ξεκολλά από τους τοίχους όλες τις προκηρύξεις που είχε τοιχοκολλήσει η οργανωτική επιτροπή του ΕΑΜ με τα πολύτιμα νιάτα της, τους ΕΠΟΝίτες, σε μια προσπάθεια ενημέρωσης του κόσμου…

Αυτό το πολύτιμο υλικό, θα σώσει και θα διαφυλάξει ο Καραγιάννης όλα αυτά τα χρόνια και που μαζί με τα με τα άλλα "ιδιότυπα" έντυπα γραμμένα από τους λογοτέχνες του νησιού μας, τις κρύες μέρες των Χριστουγέννων του '44, θα αποτελέσουν τον κύριο κορμό του παρόντος βιβλίου.» [σ. 9, 14]

Το βιβλίο περιέχει ακόμα ένα σημείωμα του Παναγιώτη Κουτσκουδή που αποτυπώνει με ακρίβεια το κλίμα και τα γεγονότα της περιόδου, καθώς και ανέκδοτες σημειώσεις, ως σχέδια κειμένων για μελλοντική έκδοση του ίδιου του Βαγγέλη Καραγιάννη, γύρω από τα γεγονότα της εποχής. Ο Νίκος Ανδριώτης επισήμανε τον τρόπο προσέγγισης του αρχειακού υλικού, ενώ την φιλολογική επιμέλεια είχαν ο Παναγιώτης Σκορδάς και ο Τζάνος Στεφανέλλης.

Ο Βάσος Βόμβας με την πολύτιμη συμβολή του Μάκη Μπεκιάρη με την έκδοση αυτή προσφέρουν μια ευκαιρία στο σύγχρονο ερευνητή να εντρυφήσει, μέσα από το αρχειακό υλικό που παρουσιάζεται, στο κλίμα και τις συνθήκες της εποχής. Η έκδοση του βιβλίου αποτελεί τέλος, μια ζωντανή απόδειξη για την αξία της διαφύλαξης του αρχειακού υλικού από τη φθορά του χρόνου και την καταστροφή. Ο τίτλος «Χάρτινη Μνήμη», που επιλέχθηκε για το βιβλίο αποτυπώνει με ακρίβεια το στόχο των επιμελητών της έκδοσης, τους οποίους και ευχαριστούμε!

ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ
Tο stonisi.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

«Μικροί πρωταγωνιστές στη μεγάλη οθόνη»

Κινηματογραφικό αφιέρωμα στο Μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας Λέσβου
ΜΟΥΣΙΚΗ

Αναβλήθηκε η συναυλία του Νίκου Πορτοκάλογλου στην Καλλονή

Κρούσματα covid - 19 στο συγκρότημα η αιτία της αναβολής
ΘΕΑΤΡΟ

«Ωραίος και σέξι» από το θεατρικό εργαστήρι του δήμου Μυτιλήνης

6 και 7 Ιουλίου στον αύλειο χώρο των Μουσείων Θεοφίλου-Τεριαντ
ΒΙΒΛΙΟ

2η Έκθεση Βιβλίου Δήμου Μυτιλήνης «Στράτης Μυριβήλης»

Αναλυτικά το πρόγραμμα των βιβλιοπαρουσιάσεων που ξεκινούν την Κυριακή 3 Ιουλίου
ΘΕΑΤΡΟ

«Οι γυναίκες που επιστρέφουν...» στο ιερό του Μέσου στην Αγία Παρασκευή

Μία αξιόλογη μουσική παράσταση διοργανώνει η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου πραγματοποιεί την Κυριακή 3 Ιουλίου στις 9 το βράδυ
ΔΡΑΣΕΙΣ

Εκλογές στο «Κιρκινέτσι»

Στις 24 Ιουλίου, ψηφίζουν για την ανάδειξη νέου Διοικητικού Συμβουλίου στο Σύλλογο κατοίκων συνοικιών Κουλμπάρα και Κιόσκι Μυτιλήνης
ΜΟΥΣΙΚΗ

Τραγούδησαν ενάντια στην αποξένωση και τον ατομικισμό

Cantaλαλούν, Polyphonika Αιγαίου και Ανοιχτή Ορχήστρα Αθήνας συμμετείχαν στο αυτοργανωμένο Φεστιβάλ «Πολυφωνία Τεχνών:Ομορφιά εν τη ενώσει» το Σάββατο στα Τσαμάκια
ΜΟΥΣΙΚΗ

Επιτυχημένες εκδηλώσεις από το Μουσικό Σχολείο Μυτιλήνης

Ενθουσιώδης υποδοχή από τους κατοίκους της Μυτιλήνης
ΜΟΥΣΙΚΗ

Στην Καλλονή η μεγάλη συναυλία του Νίκου Πορτοκάλογλου

Την Τετάρτη 29 Ιουνίου στις 9 το βράδυ στο δημοτικό στάδιο «Κώστας Κεντέρης», με τιμή εισιτηρίου 12 ευρώ
ΒΙΒΛΙΟ

Μουσικές,χρώματα,κάψαλα και Κλήδωνας

Οι σημερινές βιβλιοπαρουσιάσεις από την ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΔΑΦΙΩΤΗ*
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

Από το Μουσικό Σχολείο Μυτιλήνης στα στούντιο της Polymusic

Σημαντικές συνεργασίες στο χώρο μετρά ήδη στα 25 του χρόνια ο Λέσβιος ερμηνευτής και μουσικός Γιώργος Σπετσιώτης
ΜΑΡΙΑ ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ